Kanonnen

Middelburg, augustus 2013
Conceptplan voor het Zeeuws Museum

Oorlogstuig, is het. In de loop der eeuwen is hun functie veranderd. Na eeuwen onder water te hebben gelegen, maar ook door de beschikbaarheid van modern oorlogstuig, zijn ze hun praktische functie verloren. Gelukkig. Daarvoor in de plaats gekomen is een historische waarde. De stukken geschut getuigen van het lang vervlogen vakmanschap van bronsgieten.

Wat eens een gebruiksvoorwerp was – gemaakt met het doel om te doden of op zijn minst te dreigen – spreekt nu tot de verbeelding: houten schepen, kruitdampen, fiere en heldhaftige zeelieden.

Zo nu en dan kom je ze tegen, in een van de vele vestingstadjes die Nederland rijk is. Er zitten meestal kinderen op. Die spelen dat ze zeeheld zijn. Of piraat. Alles eraan zit moervast geverfd en gelast. De loop van het kanon, als die niet is dichtgemaakt, is een verzamelplaats voor lege blikjes, frietbakjes en ander zwerfvuil. Een treurige aanblik.

Maar het meest in strijd met een oerneiging van de homo ludens: je kunt er helemaal niks mee. Het staat er maar te staan. Je kunt er vaak nog wel aanzitten, dat dan nog wel, maar verder blijft het een roerloos stuk staal.

Vandaar dit plan.

De kanonnen worden op een ronddraaiend plateau geplaatst, met in de loop een infraroodsensor die beweging registreert. Zodra er iemand zich binnen een straal van 20 meter van het kanon beweegt, volgt het kanon deze persoon.

Aangezien er twee kanonnen zijn en er een randomfactor in de programmering van het volgsysteem zit, zal één kanon op een bepaald moment kunnen ‘besluiten’ een ander persoon te volgen, indien die zich in het bereik van het systeem bevindt.

Aan de basis van dit idee liggen twee gedachten:

1. De kanonnen komen tot ‘leven’ – het is gedaan met hun bestaan als roerloos brok brons.
2. Mensen worden zich extra bewust van het feit dat ze worden gevolgd – een onvoldongen feit van deze tijd.

Het effect zal zijn dat mensen verrast worden en daardoor langere tijd zullen proberen de kanonnen te ‘ontwijken’. Met name kinderen, naar alle waarschijnlijkheid.

Het wordt een spel.

Uitvoering

Een plaatselijke bouwonderneming zorgt voor het fundament.

Een plaatselijke vmbo-school met een praktisch-technische opleiding voor de techniek.

Voorts worden alle benodigde materialen gesponsord door lokale ondernemers. Het staal door een groothandel in ijzerwaren, het volgsysteem door een plaatselijk technisch bureau, etc. etc.

Bijlagen

• Situatieschets
• Detailschets
• Begroting
  
  
  

Naschrift, november 2026

Dit voorstel werd in augustus 2013 ingediend naar aanleiding van een oproep van het Zeeuws Museum om een plan te ontwikkelen voor twee historische kanonnen op het Abdijplein in Middelburg.

Het voorstel werd enthousiast ontvangen, maar de opdracht ging naar een andere kunstenaar.

In oktober 2016 werd op het Abdijplein het kunstwerk The Unveiling van Sjuul Joosen onthuld, waarin de twee kanonnen zijn opgenomen.

Het voorstel werd positief ontvangen, maar de opdracht ging uiteindelijk naar een andere kunstenaar.